7 Geachte redactie - 20260126-Persbericht-Open-brief-informateur-kernenergie

Page / - laatst gewijzigd door Gijs Zwartsenberg op 2026/01/30 14:34

20260126-Persbericht-Open-brief-informateur-kernenergie

laatst gewijzigd door Gijs Zwartsenberg

op 2026/01/30 14:34

Inhoudsopgave

Apendix 2 Kernenergie duurzaam én hernieuwbaar?

Samenvatting

Definities

Conventioneel hernieuwbaar

Kernenergie en uranium

De geochemische cyclus

Kweekreactoren

De filosofische vraag

De geothermische paradox

Conclusie

Appendices

A. Berekening kweekreactoren voor wereldenergie

B. Veelgehoorde bezwaren

C. Bronnen

PERSBERICHT

Oproep aan informateur:

Vervijfvoudig kernenergie in NPE en erken kernenergie als hernieuwbaar

Utrecht, 26 januari 2026 – Nederland kan de energietransitie alleen laten slagen als kernenergie een veel grotere rol krijgt in het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) 2050 en als kernenergie volwaardig wordt erkend als hernieuwbare energiebron. Dat stellen Stichting e-Lise, WePlanet Nederland en De Atoomcoöperatie in een brief aan de informateur, Rianne Letschert, van het nieuwe kabinet. Zij roepen de formerende partijen op tot een fundamentele koerswijziging in het energiebeleid.

Volgens de briefschrijvers stagneert de energietransitie door te optimistische aannames over wind op zee en een onvoldoende realistische inschatting van de toekomstige energiebehoefte. “Het huidige NPE gaat uit van slechts 7 gigawatt kernenergie in 2050. Dat is bij lange na onvoldoende om te voorzien in een betrouwbare, betaalbare en CO₂-vrije energievoorziening,” stellen zij.

Recent waarschuwden ook internationale wetenschappers, waaronder hoogleraren uit Delft en Aarhus, dat Nederland zich rijk rekent met de verwachte opbrengsten van wind op zee. “Het risico is dat we in 2050 onvoldoende opwekcapaciteit hebben om het licht aan te houden, terwijl alternatieven onvoldoende worden meegenomen in beleidsmodellen.”

Minimaal vijf keer zoveel kernenergie
De brief pleit daarom voor een minimaal vervijfvoudiging van kernenergie in het NPE: van 7 gigawatt naar ten minste 35 gigawatt in 2050. “Twee grote kerncentrales zijn symbolisch, maar lossen het probleem niet op. Kernenergie moet geen bijzaak zijn, maar een dragende pijler van het energiesysteem,” aldus de ondertekenaars Gijs Zwartsenberg, Olguita Oudendijk en Wim Fleuren.

Volgens de auteurs is kernenergie onmisbaar voor leveringszekerheid, betaalbaarheid en energie-onafhankelijkheid, én voor het behoud van een vitale basisindustrie in Nederland.

Erken kernenergie als hernieuwbaar
Daarnaast roepen zij het nieuwe kabinet op om kernenergie beleidsmatig gelijk te stellen aan andere duurzame energiebronnen. “Maak een einde aan de Europese discriminatie van kernenergie door deze expliciet te erkennen als hernieuwbare energiebron en op te nemen in de Renewable Energy Directive van de EU,” aldus de brief.

Dit zou aansluiten bij de eerdere opname van kernenergie in de Europese taxonomie en zorgen voor consistent, investering-zeker beleid. “Zonder deze erkenning blijven investeringen onnodig complex en vertraagd, terwijl de energietransitie juist versnelling vraagt.”

Politieke moed nodig
De briefschrijvers benadrukken dat het moment is aangebroken voor politieke keuzes. “De energietransitie is te belangrijk om te laten vastlopen op wensdenken. Nederland heeft behoefte aan realistische oplossingen die daadwerkelijk leveren. Dat vraagt om visie, daadkracht en de moed om kernenergie een centrale plaats te geven.”

Over Stichting e-Lise
Stichting e-Lise is een onafhankelijke ANBI-stichting (sinds 2021) die zich inzet voor brede maatschappelijke en politieke acceptatie van kernenergie en voor uitbreiding van kernenergie in Nederland. De stichting werkt pro bono en zonder financiële steun van de kernindustrie. e-Lise is opgericht door auteur Mathijs Beckers, fysicus Albert van der Wijk en energiefilosoof Gijs Zwartsenberg, en wordt ondersteund door een netwerk van deskundige vrijwilligers. Vanuit wetenschappelijke inzichten informeert en adviseert de stichting proactief politici over een realistisch energiebeleid waarin kernenergie een sleutelrol speelt. e-Lise ziet kernenergie als essentieel voor een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening, in Nederland en daarbuiten. Meer info: www.e-lise.nl

Over WePlanet Nederland
WePlanet is een internationaal netwerk van burgerorganisaties dat zich inzet voor wetenschappelijk onderbouwde oplossingen voor de klimaatcrisis, biodiversiteitsverlies en armoede. De beweging ontstond in 2021 en is actief op vier continenten met 16 groeiende afdelingen. WePlanet pleit voor een data-gedreven, optimistische milieubeweging die wetenschap en technologie omarmt. WePlanet Nederland, voorheen Stichting Ecomodernisme Nederland, bestaat uit journalisten, onderzoekers en wetenschappers. Vanuit een ecomodernistisch perspectief zet zij zich in voor een open en realistisch klimaat- en energiedebat. Kernenergie wordt gezien als een essentiële, koolstofarme pijler naast hernieuwbare energiebronnen. Meer info: www.weplanetnederland.org

Over De Atoomcoöperatie
De Atoomcoöperatie wil de toekomst van kernenergie in Nederland helpen vormgeven, met actieve betrokkenheid van burgers en het bedrijfsleven. Door samen te investeren in nieuwe kerncentrales en Small Modular Reactors (SMR’s) krijgen deelnemers mede-eigendom, inspraak en toegang tot schone, betrouwbare en betaalbare atoomstroom tegen kostprijs. De coöperatie ondersteunt overheid en ontwikkelaars bij de realisatie van kernenergieprojecten en stimuleert daarmee de Nederlandse nucleaire industrie. Zo bouwt De Atoomcoöperatie aan een brede, betrokken energiegemeenschap die bijdraagt aan een duurzame energievoorziening voor huidige en toekomstige generaties. Meer info: www.atoomcooperatie.nl/

Noot voor de redactie:
Voor vragen over dit persbericht of interviewverzoeken kunt u terecht bij

Gijs Zwartsenberg, Secretaris, Stichting e-Lise | gijs.zwartsenberg@e-lise.nl

Apendix 1

Illustratie en bron

Bij het hierboven staande persbericht stuurden we onderstaande illustratie mee. Deze
is gebaseerd op cijfers uit dit onafhankelijke rapport, dat wij van harte aanbevelen: https://www.cleanenergyco.nl/_downloads/254d3b6505c928cbea51ef19cc0d5422

Dit rapport is geschreven door een onafhankelijke energiedeskundige. Deze wenst anoniem te blijven, maar is voor inhoudelijke toelichting en commentaar bereikbaar via de contactbox van de website: https://www.cleanenergyco.nl/contact

Apendix 2
Kernenergie duurzaam én hernieuwbaar?

Waarom kernenergie aan beide definities voldoet

Jan Rhebergen

Januari 2026

Samenvatting

Dit document beargumenteert dat kernenergie met kweektechnologie voldoet aan de geaccepteerde wetenschappelijke definities van zowel duurzaamheid (Brundtland) als hernieuwbaarheid (IPCC). De classificatie als "niet-duurzaam" of "niet-hernieuwbaar" is een politieke keuze, geen wetenschappelijke conclusie.

Definities

Als uitgangspunt nemen we de gevestigde internationale definities:

Duurzaam (Brundtland, 1987)

Voorzien in huidige behoeften zonder toekomstige generaties te beperken.

Hernieuwbaar (IPCC SRREN, 2011)

Energie uit natuurlijke processen die voortdurend worden aangevuld.

Kort gezegd: duurzaam betekent geen noemenswaardige impact op toekomstige generaties; hernieuwbaar betekent doorlopend aangevuld op beschavingsoverstijgende — misschien zelfs geologische — tijdschaal.

Conventioneel hernieuwbaar

De bronnen die conventioneel als hernieuwbaar worden aangemerkt zijn zon, wind, waterkracht, geothermie en biomassa. Hun energie wordt min of meer doorlopend aangevuld, hoewel niet altijd beschikbaar. Maar voor het oogsten van deze energie is techniek nodig, afhankelijk van materialen die gedolven moeten worden — met impact op het milieu.

Het UNECE-rapport (2022) toont aan dat kernenergie de laagste lifecycle-emissies (5.5 g CO₂-eq/kWh) én de laagste materiaalvoetafdruk heeft van alle technologieën. Dit betekent per Brundtland: minimale impact op toekomstige generaties — kernenergie is daarmee aantoonbaar duurzaam.

Kernenergie en uranium

Uranium komt in de aardkorst voor in vergelijkbare hoeveelheden als tin — circa 2.8 ppm versus 2.3 ppm. Tin wordt grootschalig gebruikt in zonnepanelen, windturbines en elektronica. Waar kernenergie afhankelijk is van uranium, is zonne-energie afhankelijk van tin met vergelijkbaar voorkomen.

De geochemische cyclus

Uranium wordt continu opgelost door verwering en komt in de oceaan terecht:

4,5 miljard ton uranium opgelost in de oceanen (concentratie: 3.3 ppb)

10.000 ton/jaar stroomt via rivieren de oceaan in (aanvulling)

8.000–14.000 ton/jaar "verdwijnt" via sedimentatie

Dit is een geochemisch evenwicht: input en output zijn in dezelfde ordegrootte, waardoor de concentratie al honderdduizenden jaren constant blijft (verblijfstijd: 320.000–560.000 jaar). Zolang extractie onder de natuurlijke aanvulling blijft, blijft dit evenwicht intact. Dát is hernieuwbaarheid per definitie.

Met filtertechnieken is uranium uit zeewater winbaar. De laboratoriumkosten zijn gedaald van $560/kg (2014) naar $81–86/kg (2020).

Kweekreactoren

Met kweekreactoren maak je met een beperkte aanvangshoeveelheid extra splijtstof. Dit is geen science fiction maar commerciële realiteit: de Russische BN-600 (600 MWe) levert al 45 jaar elektriciteit aan het net.

Kweekreactoren verhogen de uraniumbenutting met factor 20. Waar een conventionele reactor <1% van het uranium benut, haalt een kweekreactor >90%. Met een kweekratio van 1,25 (gedemonstreerd in EBR-I, Phénix en Superphénix) groeit de brandstofvoorraad exponentieel.

De filosofische vraag

Men zou kunnen stellen dat dit er niet toe doet omdat we kweken nog niet grootschalig hebben geïmplementeerd. Dat roept een vraag op:

Was zonne-energie hernieuwbaar voordat we het konden oogsten met zonnepanelen?

Zonnecellen werden pas midden jaren '50 ontwikkeld, en waren aanvankelijk niet bijster bruikbaar.

Tegenwerping: "De zon is de hernieuwbare bron — die produceert continu energie. Uranium groeit niet terug."

Antwoord: Uranium wordt wél continu aangevuld via de geochemische cyclus. De rivier-naar-oceaan flux van 10.000 ton/jaar is vergelijkbaar met zonnestraling: een continue stroom die we kunnen oogsten. Ook de zon raakt ooit op — over 5 miljard jaar. Het gaat niet om "oneindig", maar om tijdschalen. Met kweektechnologie en oceaanuranium: 100.000+ jaar — langer dan enige menselijke beschaving.

Is het antwoord ja (zon was hernieuwbaar vóór zonnepanelen) — dan geldt hetzelfde voor kernenergie. Is het antwoord nee (pas hernieuwbaar na technologie) — dan is het een kwestie van tijd en implementatiewil. Beide antwoorden leiden tot dezelfde conclusie.

De geothermische paradox

Geothermie staat te boek als hernieuwbaar. Maar geologen schatten dat 40–50% van de aardwarmte veroorzaakt wordt door radioactief verval van uranium, thorium en kalium in de aardkorst (Davies & Davies, 2010). Als radioactief verval in de aardkorst hernieuwbaar is — en dat is de basis van geothermie — waarom is uranium in een reactor dan niet hernieuwbaar? De bron is dezelfde; slechts het mechanisme verschilt.

Tegenwerping: "Natuurlijk verval is iets anders dan kunstmatige splijting."

Antwoord: Voor de definitie van hernieuwbaarheid is dat irrelevant. De vraag is of de hulpbron wordt aangevuld door natuurlijke processen. Dat wordt hij.

Conclusie

Het label "niet-duurzaam" of "niet-hernieuwbaar" wordt gebruikt om kernenergie uit te sluiten, terwijl er goede argumenten zijn voor beide:

Duurzaam (Brundtland):

Laagste lifecycle-emissies van alle technologieën (UNECE 2022)

Laagste materiaalvoetafdruk — minimale impact op toekomstige generaties

Hernieuwbaar (IPCC):

Uranium wordt continu aangevuld door de geochemische cyclus

Kweektechnologie is 45+ jaar bewezen (BN-600) en verhoogt benutting 20×

Tijdschalen: 100.000+ jaar (oceaan), honderden miljoenen jaren (aardkorst)

Geothermie is 40–50% nucleair van oorsprong

De classificatie van kernenergie als "niet-duurzaam" of "niet-hernieuwbaar" is een politieke keuze, geen wetenschappelijke conclusie. De vraag is niet of de feiten kloppen — maar of men bereid is ze onder ogen te zien.

Appendices

A. Berekening kweekreactoren voor wereldenergie

Uitgangspunten

Wereldelektriciteit: 29.000 TWh/jaar (IEA 2023)

Wereld totale energie: 584 EJ/jaar (IEA 2023)

Huidig nucleair: 440 reactoren, 2.600 TWh (IAEA 2024)

Uraniumverbruik (huidig): 67.000 ton/jaar (WNA 2024)

Kweekreactor efficiëntie: 20× conservatief (Cohen 1983)

Zeewateruranium: 4,5 miljard ton (Dunk 2002)

Natuurlijke aanvulling: 10.000 ton/jaar (Dunk 2002)

Duurzame capaciteit uit geochemische aanvulling

Met 10.000 ton/jaar aanvulling en 20× efficiëntie: equivalent aan 200.000 ton/jaar conventioneel = 3× huidig nucleair = ~27% van de wereldelektriciteit, zonder de oceaanvoorraad aan te spreken. De oceaanvoorraad van 4,5 miljard ton is de buffer; de jaarlijkse aanvulling maakt het hernieuwbaar.

B. Veelgehoorde bezwaren

"Proliferatierisico" — Safeguards bestaan; niet relevanter dan bij conventionele reactoren

"Er blijft afval" — Correct, maar opslagtermijn: 300 jaar i.p.v. 100.000+ jaar

"Te duur" — Economisch argument, irrelevant voor fysische definitie

"Duurt te lang" — Buiten scope: dit gaat over duurzaamheid/hernieuwbaarheid, niet snelheid

C. Bronnen

Primaire bronnen:

(1) IPCC SRREN (2011)

(2) Brundtland Commission (1987)

(3) UNECE LCA (2022)

(4) Cohen, Am. J. Phys. 51(1), 1983

(5) Dunk et al., Chem. Geol. 190, 2002

(6) Davies & Davies, Solid Earth 1, 2010

Kweekreactoren:

(7) EBR-I (1951), BR 1,27

(8) Phénix (1973–2009), BR 1,16

(9) Superphénix (1986–1998), BR 1,25

(10) BN-600 (1980–heden), 45 jaar

Samenvatting van duurzaamheids- en hernieuwbaarheidsaspecten uit "Kernenergie: Duurzaam, Hernieuwbaar en Nodig" (101 p.). Volledig rapport op verzoek.

Disclaimer: Dit document vertegenwoordigt de persoonlijke analyse van de auteur. De berekeningen zijn indicatief en bedoeld als ordegrootte-schattingen. Eventuele fouten zijn de verantwoordelijkheid van de auteur. Indien u meent een fout gevonden te hebben, neem gerust contact op via jan@rhebergen.net